Еден од најсериозните проблеми во психолошката пракса во Македонија е отворената незаинтересираност на дел од психолозите за луѓето со кои работат. Овој проблем не се манифестира само како недостаток на стручност, туку како конкретно, секојдневно однесување кое пациентите јасно го препознаваат и го чувствуваат како занемарување и непочитување.
Еден типичен пример е начинот на кој се водат сесиите. Пациентот зборува за тешка лична состојба, а психологот гледа во часовник, во телефон или механички запишува нешто без контакт со очи. Наместо прашања што покажуваат разбирање, следуваат општи фрази како „мораш да мислиш позитивно“ или „тоа е нормално, поминува“. Ваквите реакции оставаат впечаток дека психологот само чека да заврши времето, а не навистина да помогне.
Друг чест пример е давање лажна сигурност. Психологот на првата или втората средба уверува дека „за неколку сесии ќе биде подобро“ или дека „проблемот не е толку сериозен“, без вистинска проценка. Кога подобрувањето не доаѓа, вината суптилно се префрла на пациентот – дека не се труди доволно или не е доволно отворен. Ова создава чувство на вина и неуспех кај лицето што побарало помош.
Посебно проблематично е однесувањето поврзано со комуникацијата надвор од сесиите. Пациентот се обидува да закаже термин или да постави прашање, но добива одговор по неколку дена – или воопшто не добива. Понекогаш психологот ветува дека ќе се јави или ќе испрати порака, но тоа никогаш не се случува. Ова „исчезнување“ остава силно чувство на отфрленост, особено кај луѓе кои веќе се борат со напуштеност или анксиозност.
Исто така, честа појава е ненадејно прекинување на терапијата. Без јасно објаснување, психологот одложува сесии со недели, постојано наоѓа изговори или едноставно престанува да одговара. Наместо професионално затворање на терапевтскиот процес или упатување кај друг стручен кадар, пациентот останува „оставен на сред пат“.
Некои психолози покажуваат и прикриена ароганција. Наместо да слушаат, тие држат монолози, ги наметнуваат сопствените ставови или морални судови, па дури и ја минимизираат болката на пациентот со споредби од типот „има и полоши случаи“. Таквиот пристап не само што не помага, туку директно ја поништува емоционалната реалност на личноста.
Овие примери покажуваат дека проблемот не е апстрактен. Тој се состои од конкретни постапки: нејавување, површно слушање, лажни ветувања, емоционална дистанца и отсуство на одговорност. Кога ваквото однесување станува вообичаено, психолошката помош ја губи својата суштинска улога.
Затоа, критиката кон психолошката фела во Македонија не произлегува од нереални очекувања, туку од реални искуства. Професија што работи со човечка психа мора да биде заснована на присуство, искреност и почит. Сè помалку психолози ги исполнуваат тие основни услови, а последиците ги чувствуваат токму оние кои најмногу имаат потреба од поддршка.
Или, ако ви е полесно…
Еден од најсериозните и најштетни проблеми во психолошката пракса во Македонија не е само недостатокот на знаење, туку отворената незаинтересираност на дел од психолозите за луѓето со кои работат. Наместо професионална посветеност, многу пациенти се соочуваат со рамнодушност, избегнување и неетично однесување кое остава длабоки последици.
Честа појава е психолозите да делуваат како да им е досадно од пациентите. Сесиите се водат механички, без вистинско слушање, без фокус и без обид за разбирање на проблемот. Пациентот зборува, но не се чувствува слушнат. Наместо емпатија, добива празен поглед, општи фрази или совет што звучи како да е изваден од прирачник. Во ваков однос, терапијата ја губи својата суштина и станува формалност без значење.
Уште поалармантно е тоа што некои психолози свесно ги лажат пациентите. Даваат лажна надеж, ветуваат „брзи подобрувања“ или глумат дека разбираат нешто што очигледно не го разбираат. Ова не е само непрофесионално, туку и опасно. Лицето што бара помош е често ранливо, збунето и во доверлива позиција. Манипулацијата со таа доверба претставува сериозно кршење на етичките принципи на професијата.
Дополнително, сè почесто се случува психолозите едноставно да ги „откачуваат“ пациентите. Прекинуваат терапија без објаснување, одложуваат средби без причина или престануваат да одговараат на повици и пораки. Таквото однесување остава чувство на напуштеност и одбивање, кое може да ја влоши состојбата на личноста што веќе се бори со психолошки проблеми. Кога психологот – личноста што треба да биде стабилна поддршка – исчезнува, штетата е длабока.
Овие појави не се изолирани инциденти, туку симптом на поширок проблем: недостаток на професионална одговорност. Во систем каде што нема реална контрола, супервизија и последици, неетичното однесување поминува неказнето. Наместо психологијата да биде повик, таа за некои станува само работа, извор на приход или начин за статус, без вистинска грижа за човекот од другата страна.
Особено загрижува фактот што ваквото однесување може трајно да ја уништи довербата на луѓето во психолошката помош. Лице кое било игнорирано, излажано или напуштено од психолог, тешко повторно ќе побара помош. Така, наместо лекување, се создава дополнителна траума и изолација.
Затоа тврдењето дека квалитетните психолози во Македонија се ретки не е навреда, туку заклучок базиран на искуства. Професија која работи со човечка психа не смее да си дозволи досада, лаги и исчезнување. Таму каде што тоа е нормализирано, проблемот не е во пациентите, туку во системот и во луѓето кои не се подготвени за одговорноста што ја носи оваа професија.
Извор: ВИ