Кога размислуваме за намалување на ризикот од рак, обично ни паѓаат на памет фактори поврзани со начинот на живот: пушење, консумирање алкохол и физичка активност
Меѓутоа, нова студија на тим епидемиолози специјализирани за областа на онкологијата, објавена во списанието The Lancet Oncology, укажува на тоа колкав удел всушност имаат инфекциите во ризикот од појава на рак.
Врз основа на глобалните податоци, инфекциите се поврзани со 12 проценти од сите случаи на рак дијагностицирани во 2024 година. Станува збор за 2,3 милиони нови случаи, пишува Science Alert.
Речиси сите случаи поврзани со инфекции се предизвикани од пет клучни патогени.
Најчест причинител била желудечната бактерија Helicobacter pylori, која била поврзана со 4 проценти од вкупниот број случаи на рак дијагностицирани во 2024 година – односно со 760.000 случаи. H. pylori е многу честа бактерија; статистички гледано, со неа е заразен секој втор човек во светот. Кај повеќето луѓе инфекцијата со H. pylori не предизвикува симптоми, но одредени соеви можат да доведат до појава на желудечни чирови, а на крајот и до рак на желудникот.
Хуманиот папиломавирус (HPV) исто така бил поврзан со 4 проценти од вкупниот број нови случаи на рак дијагностицирани во 2024 година, односно со 750.000 случаи.
Вирусот на хепатитис Б (HBV) бил поврзан со 2 проценти од новите случаи, вирусот Епштајн-Бар (EBV) со 1 процент, а вирусот на хепатитис Ц (HCV) со помалку од 1 процент од случаите.
EBV е нов на оваа листа. Од објавувањето на претходните глобални проценки, значително се зголемиле доказите дека EBV предизвикува рак.
Малку застрашувачка е помислата дека овие инфекции – кои и самите можат сериозно да нè разболат – можат да доведат и до рак, но овие наоди истовремено ни даваат и можност.
Тие укажуваат дека соодветното лекување и превенцијата на овие инфекции би можеле значително да влијаат врз намалувањето на зачестеноста на ракот ширум светот.
„Нашите ажурирани проценки ја истакнуваат континуираната важност на контролата на инфекциите во глобалните стратегии за превенција на ракот“, наведуваат главната авторка Хариет Рамгеј и нејзините колеги.
„Многу заразни агенси што предизвикуваат рак имаат постојни или потенцијални превентивни интервенции, вклучително и вакцини, дијагностика, лекување и безбедни практики при инјектирање.“
„И покрај напредокот во вакцинацијата и скринингот, карциномите поврзани со инфекции остануваат голем предизвик во светот, со трајни нееднаквости кои особено ги погодуваат земјите со ниски и средни приходи“, додаваат авторите.
Три четвртини од карциномите поврзани со инфекции се појавиле во земји со ниски и средни приходи, главно во Источна Азија, африканските земји јужно од Сахара и Југоисточна Азија. Повеќето дијагнози на рак поврзани со инфекции во 2024 година биле поставени во Источна Азија, што претставува 42 проценти од вкупниот број случаи во светот. Инфекциите поврзани со овие дијагнози главно биле H. pylori и HBV.
Вакцинирањето на поголем број луѓе против HPV (особено мажи, кои често не биле целна група за вакцинација против HPV) и против HBV би требало значително да ги намали глобалните стапки на рак, но ситуацијата со H. pylori не е толку едноставна.
„Досега е постигнат мал напредок во развојот на вакцина против H. pylori или на високо ефикасни терапии за H. pylori кои би можеле да ја намалат нерационалната употреба на антибиотици, што би имало големо влијание врз контролата на ракот на желудникот на глобално ниво“, пишуваат авторите.
Исто така, немаме вакцина ниту други методи за контрола на ширењето на EBV (кој инфицира околу 95 проценти од возрасните), иако во тек се неколку клинички испитувања на вакцини.
„Иако инвестирањето во развој на нови превентивни вакцини за EBV, H. pylori и Капошиевиот сарком (уште еден вид рак поврзан со вируси) е од клучно значење, многу стратегии за превенција се сметаат за исплатливи. За жал, таквите стратегии често недоволно се применуваат поради општествени, финансиски и политички пречки, честопати токму во средини каде што се најпотребни. Имајќи ги предвид огромните економски и општествени трошоци од ракот, инвестирањето во превенцијата е од клучно значење“, пишуваат авторите.
Истражувањето е објавено во списанието The Lancet Oncology.