Никотинот е супстанција што предизвикува силна зависност, но нови истражувања покажуваат дека психоделичните супстанции можат да влијаат врз промената на начинот на размислување кај луѓето и да им помогнат да се откажат од цигарите.
Пушењето е една од најтешките зависности за откажување. Никотинот што го содржи предизвикува исто толку силна зависност како кокаинот и хероинот – можеби дури и повеќе. Според истражувања, околу 70 проценти од возрасните пушачи велат дека сакаат да се откажат. Сепак, од оние што се обидуваат, помалку од една десетина успеваат во текот на една година.
Сепак, постојат сè повеќе докази дека одредени психоделични дроги можат да им понудат на некои луѓе излез од зависноста од пушење. Во една анкета од 2017 година, 781 лице изјавиле дека искуството со супстанции како ЛСД, „магични печурки“ или други психоделици им помогнало или да го намалат пушењето или целосно да се откажат.
Причината, според истражувачите, е главно психолошка и филозофска. Речиси сите што успеале да се откажат од никотинот пријавиле слично искуство: одеднаш почувствувале дека нивните животни вредности и приоритети се промениле – конкретно, дека пушењето повеќе нема смисла за нив.
„Интензитетот на искуството на некој начин ја надвладеа оваа претходно непремостлива психолошка пречка за откажување од пушење“, вели Метју Џонсон, главен автор на студијата и професор по психијатрија и бихејвиорални науки на Универзитетот Џонс Хопкинс во Соединетите Американски Држави.
И тоа не се само анегдотски тврдења. Овие резултати се потврдени и во лабораториски услови. Во март 2026 година, Џонсон и неговите колеги објавиле најсилен досега доказ дека комбинацијата од разговорна терапија и една доза псилоцибин, главната психоактивна состојка во „магичните печурки“, е значително поефикасна за откажување од пушење отколку терапија комбинирана со никотински фластери.
Психоделичните дроги сè уште се нелегални во поголемиот дел од светот, а нивната употреба во истражувања и клинички испитувања е строго контролирана. Сепак, постојат сè повеќе докази дека тие би можеле да се користат за третман на различни психички состојби и зависности.
„Во Соединетите Американски Држави нема нов лек за откажување од пушење веќе 20 години, па затоа овој потенцијал е навистина возбудлив“, вели Меган Пајпер, професорка по клиничка психологија на Универзитетот во Висконсин, Медисон, која не учествувала во истражувањето. Пушењето е водечка превентабилна причина за смрт и болести во светот, додава таа, па „потребни се повеќе алатки за да им се помогне на луѓето да се откажат“.
Сепак, не е јасно зошто „магичните печурки“ помагаат во прекинување на пушењето, а научниците се прашуваат дали резултатите можат да се повторуваат кај поголеми и поразновидни групи луѓе, како и кои психолошки или физиолошки механизми стојат зад ефектот.
„Нема да дознаеме многу за тоа како функционира ова, иако не мора да знаете како нешто функционира за да биде одобрено од агенцијата за лекови“, вели Џонсон.
Психоделичните дроги долго време се истражуваат за нивниот потенцијал во лекување различни видови зависности. Во педесеттите години, истражувачи користеле ЛСД за лекување алкохолизам, со повремени успешни резултати. МДМА во клинички испитувања помогнал на лица со зависност од алкохол значително да го намалат или целосно да го прекинат пиењето. А неофицијални податоци и пилот-студии покажуваат дека ибогаинот може да ги намали симптомите на одвикнување од опиоиди и да им помогне на некои луѓе целосно да престанат со нивна употреба.
Кога станува збор за намалување на смртноста што може да се спречи, работата на Џонсон и неговите колеги за псилоцибин во откажување од пушење се смета за една од најзначајните линии на истражување во психоделичната наука, вели Лин Мари Морски, извршна директорка на Здружението за психоделична медицина, која не учествувала во истражувањето.
Во поново истражување со 82 учесници, тие биле поделени во две групи – една добила висока доза псилоцибин, а другата користела никотински фластери, додека сите добивале когнитивно-бихејвиорална терапија. По шест месеци, 52 проценти од групата со псилоцибин останале непушачи, во споредба со 25 проценти во групата со никотински фластери.
Клиничката психологинка Доминик Морисано вели дека резултатите се „исклучително интересни“, додека професорката Меган Пајпер ги оценува како „импресивни и ветувачки“, но нагласува дека се потребни поголеми и поразновидни истражувања за да се потврди ефектот кај поширока популација.
Како мала пилот-студија, сè уште не е јасно дали резултатите се трајни, дали ќе се повторуваат во поголеми испитувања и дали постојат ризици или несакани ефекти што сè уште не се откриени, додава Џонсон.